Περίπου 14-15% όλων των 15χρονων στις ΗΠΑ κατηγοριοποιούνται ως παχύσαρκοι. Μελέτες που διεξάχθηκαν σε σχολεία δείχνουν ότι οι ΗΠΑ, η Ελλάδα και η Πορτογαλία είχαν τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας. Η παχυσαρκία στα παιδιά και τους εφήβους ραγδαία εξελίσσεται σε μια παγκόσμια επιδημία με τεράστιες προεκτάσεις στη δημόσια υγεία καθώς τα υπέρβαρα παιδιά γίνονται υπέρβαροι ενήλικες. Το 8% του ενήλικου πληθυσμού είναι υπερβολικά παχύσαρκοι όπως ορίζεται από το ΔΜΣ>30 και 25% των παιδιών και εφήβων είναι υπέρβαροι. Από έρευνες προκύπτει ότι τα Ελληνόπουλα έχουν τα πρωτεία παγκοσμίως στην παιδική παχυσαρκία.

Η αιτία της παιδικής παχυσαρκίας

Στη μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών με παχυσαρκία, δεν υπόκεινται παθολογικά αίτια. Μικρό ποσοστό στα αίτια καταλαμβάνουν ορμονικοί λόγοι, όπως ο υποθυρεοειδισμός, ο υπερκορτιζολαιμία, η ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης καθώς και διάφορα σύνδρομα. Η παχυσαρκία είναι ένα τυπικό παράδειγμα πολυπαραγοντικής νόσου και πρέπει να θεωρείται ως το αποτέλεσμα διαφόρων παραγόντων όπως :
• Περιορισμένη φυσική δραστηριότητα,ελάχιστη άσκηση,
• Τηλεόραση, video παιγνίδια.
• Κακής ποιότητας τροφή.
• Ψυχολογικά αίτια
• Χαμηλή κοινωνιοοικονομική κατάσταση.
• Κληρονομικότητα.

Φυσική δραστηριότητα

Η ελαττωμένη φυσική δραστηριότητα, η οποία οφείλεται κυρίως στον σύγχρονο καθιστικό τρόπο ζωής, έχει σαν αποτέλεσμα την ελαττωμένη «δαπάνη» ενέργειας γεγονός που αποτελεί κακό προγνωστικό παράγοντα για την αύξηση του βάρους.

Τρόπος ζωής

Το διατροφικό περιβάλλον των παχύσαρκων παιδιών είναι διαφορετικό από αυτό των μη παχύσαρκων. Οι παχύσαρκοι γονείς δημιουργούν διαφορετικό διατροφικό περιβάλλον για τα παιδιά τους και έτσι ενθαρρύνουν ή κάνουν εύκολη την επιλογή τροφών πλούσιων σε λιπαρά.

Ψυχολογικά αίτια

Τα παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι έχουν συνήθως χαμηλή αυτοεκτίμηση και φτωχή εικόνα εαυτού γεγονός που συχνά οδηγεί σε έλλειψη κινήτρων και θέτει τα παιδιά σε ένα φαύλο κύκλο μη ισορροπημένης διατροφής και κακής εικόνας σώματος.

Κληρονομικότητα

Τόσο τα γονίδια όσο και το περιβάλλον επιδρούν στην εμφάνιση της παιδικής παχυσαρκίας. Τα παιδιά των οποίων και οι δυο γονείς είναι παχύσαρκοι έχουν 80% πιθανότητα να γίνουν παχύσαρκα και ο κίνδυνος αυτός πέφτει στο 40% αν μόνο ο ένας γονιός είναι παχύσαρκος και στο 8% αν κανείς από τους γονείς δεν είναι παχύσαρκος.

Αντιμετώπιση

Άσκηση :
Τα παιδιά προεφηβικής ηλικίας θεωρούν βαρετή τη συμμετοχή σε προγραμματισμένη άσκηση.
• Ένας απλός και αποτελεσματικός τρόπος για να αυξήσουμε τη σωματική δραστηριότητα σ’ αυτά τα παιδιά είναι η ελάττωση της καθιστικής ζωής.
• Η παρακολούθηση τηλεόρασης πρέπει να ελαττωθεί σε 1-2 ώρες ημερησίως το πολύ.
• Επίσης, πρέπει να ενθαρρύνεται η άσκηση μέσα στις καθημερινές δραστηριότητες, π.χ. να πηγαίνει το παιδί περπατώντας στο σχολείο.
• Χορός . 30′ ημερήσιας άσκησης είναι η συνιστώμενη σωματική δραστηριότητα σε ομαδικά ή ατομικά προγράμματα. Ο χορός μπορεί να είναι μια ευχάριστη και αποδεκτή μορφή άσκησης για το παιδί.
• Η διατροφική οδηγία στα παιδιά και στις οικογένειές τους είναι μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή, όπως προκύπτει από τη Διατροφική Πυραμίδα.

Συμπέρασμα Ι

Θεραπεύοντας την παιδική παχυσαρκία πρέπει να γνωρίζει κανείς τα εξής:
1) Να είναι βέβαιο ότι πρόκειται για άτομα με αυξημένο λίπος σώματος και όχι απλά υπέρβαρα.
2) Να μην επηρεαστεί αρνητικά η ανάπτυξη του παχύσαρκου παιδιού.
3) Να αποσκοπεί σε μια προοπτική μακροχρόνιου ελέγχου του βάρους.
4) Να γνωρίζει το υψηλό ποσοστό επανεμφάνισης της παχυσαρκίας μετά την απώλεια βάρους.
Από μελέτες σε παχύσαρκα παιδιά έχει φανεί ότι το 80% των παιδιών που έχασαν βάρος, επέστρεψαν στις αρχικές τους εκατοστιαίες θέσεις βάρους 9 χρόνια μετά. Συνολικά η θεραπεία της παχυσαρκίας απαιτεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση που πρέπει να στοχεύει στην εκπαίδευση, στη διαιτητική παρέμβαση με περιορισμό των θερμίδων, στην αύξηση της δραστηριότητας και την άσκηση, στην αλλαγή του τρόπου ζωής και στην αλλαγή τη συμπεριφοράς.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ Η ΑΣΚΗΣΗ
• Μειώνει την πιθανότητα αύξησης του σωματικού βάρους
• Προφυλάσσει από την αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας που συνοδεύει “πιστά” την παχυσαρκία
• Αυξάνει την ενεργειακή κατανάλωση κατά τη διάρκεια της άσκησης
• Αυξάνει την ενεργειακή κατανάλωση και μακράν του χρόνου άσκησης
• Αυξάνει την ενεργειακή δραστηριότητα ηρεμίας
• Αυξάνει την προτίμηση για υδατανθρακούχες τροφές
• Δημιουργεί αποστροφή στο λίπος
• Εμποδίζει την απώλεια μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια δίαιτας απώλειας βάρους.
• Αυξάνει αναλογικά την οξείδωση του λίπους
• Πολλές θετικές ψυχολογικές επιδράσεις
• Ήπιες μορφές αερόβιας άσκησης, αλλά σε σταθερή και μακροχρόνια βάση, έχουν πολύ καλά αποτελέσματα.
• Το καλύτερο πάντως είδος άσκησης είναι αυτό που αρέσει στον καθένα και που βέβαια έχει αντικειμενικές πιθανότητες, να έχει μακροχρόνιο χαρακτήρα.

Συμπέρασμα ΙΙ

1. Έναρξη θεραπείας όσο γίνεται νωρίτερα μετά την ηλικία των 3 ετών.
2. Η οικογένεια πρέπει να είναι έτοιμη να δεχτεί τις συνιστώμενες αλλαγές διαφορετικά η έναρξη της θεραπείας πρέπει να αναβάλλεται.
3. Οι γιατροί πρέπει να ενημερώνουν τις οικογένειες και τα παιδιά για τις επιπλοκές της παχυσαρκίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στο οικογενειακό ιστορικό.
4. Η οικογένεια πρέπει να συμμετέχει ενεργά τροποποιώντας τις συνήθειές της, έτσι που να διευκολύνει το παιδί στην προσπάθειά του.
5. Οι αλλαγές πρέπει να είναι μόνιμες και να εφαρμόζονται βαθμιαία και μεθοδικά.
6. Η οικογένεια πρέπει να μάθει να ελέγχει το φαγητό και τη σωματική δραστηριότητα. Η ζύγιση στο σπίτι ανά εβδομάδα ή σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα συνιστάται σαν μέτρο ελέγχου, όμως δεν πρέπει να γίνεται αφορμή για τιμωρία του παιδιού.
7. Το θεραπευτικό πρόγραμμα πρέπει να είναι συγκεκριμένο. Οι ιατροί πρέπει να συνιστούν δυο έως τρεις αλλαγές όσον αφορά στη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα και να μην προχωρούν παραπέρα αν δεν σιγουρευτούν ότι οι αλλαγές έγιναν.
8. Οι επισκέψεις στον ιατρό σε τακτικά χρονικά διαστήματα σκοπό έχουν την παρακολούθηση της προόδου, τη ζύγιση, ως επίσης την εκτίμηση της καταλληλότητας της θεραπείας. Επίσης είναι μια ευκαιρία για τον ιατρό να δείξει το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή του, να ενισχύσει και να επικροτήσει τις θετικές αλλαγές και να υπενθυμίσει στην οικογένεια τη σοβαρότητα του προβλήματος, όπως και το ότι δεν υπάρχει “γρήγορη λύση”.
9. Οι ιατροί πρέπει να ενθαρρύνουν και να συμπαρίστανται χωρίς να γίνονται επικριτικοί. Οι ιατροί που με ευαισθησία συμπαρίστανται, χωρίς να κατακρίνουν την “αποτυχία” είναι σε θέση να βοηθήσουν ουσιαστικά. Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς

Οι οικογένειες πρέπει να μάθουν

Να κατανοούν τη σημασία των διατροφικών τους συνηθειών όπως και τη σημασία της σωματικής δραστηριότητας
2. Να αναγνωρίζουν τις προβληματικές διατροφικές συνήθειες όπως και τα εμπόδια στην άσκηση.
3. Να κάνουν λίγες μικρές αλλαγές κάθε φορά. Να προχωρούν δε σε περαιτέρω αλλαγές αφού οι προηγούμενες έγιναν αποδεκτές και μόνιμες.